Gemeenten worstelen met het betrekken van dakloze mensen bij het beleid dat hen aangaat. Dat blijkt uit onderzoek van Dakloosheid Voorbij! uit oktober 2025. Ook constateert de organisatie: de bereidheid is er.
Jimmy’s, bondgenoot van Dakloosheid Voorbij!, sprak tussen oktober 2024 en mei 2025 met 30 van de 44 centrumgemeenten over hoe zij dakloze mensen betrekken bij beleid: “30 gemeenten deelden open en eerlijk hun verhaal: wat werkt, waar lopen ze tegenaan, en hoe kunnen we elkaar helpen om dit beter te doen.”
De conclusie? Gemeenten willen wel, maar weet vaak niet hoe. Een kwart van de gemeenten heeft de samenwerking met mensen die het raakt op orde. Bereidwilligheid is er: 22 van de 30 gemeenten wil dit jaar stappen zetten.
Maar kennis en capaciteit ontbreken bijna overal, constateren de onderzoekers. Het grootste probleem: de basis ontbreekt. Slechts 11 van de 44 gemeenten heeft onafhankelijke belangenbehartiging. Gespecialiseerde cliëntondersteuning voor dakloze mensen is er nog minder.
De onderzoekers leerden dat gemeenten worstelen met het vinden van ervaringskenners uit verschillende groepen, het creëren van goede randvoorwaarden en het omzetten van verhalen naar concrete beleidsveranderingen. Echte samenwerking - vanaf het begin meedenken en meebeslissen over de uitkomsten - komt er zelden.
Dakloosheid Voorbij! heeft 3 belangrijke adviezen:
- Begin klein met concrete vraagstukken - hoe gaat het aanvragen van een briefadres? Pak zoiets aan en leer samen
- Investeer in de basis - zorg voor onafhankelijke belangenbehartiging en specialistische cliëntondersteuning
- Zoek hulp - er is kennis en ervaring beschikbaar, je hoeft dit niet alleen uit te zoeken.
De organisatie benadrukt dat je als gemeente elk moment kan beginnen of een volgende stap kan zetten. “Werken aan betekenisvolle participatie is een groeiproces. Het kan (bijna) altijd beter, het is nooit af, en elke stap vooruit telt.”
In het rapport deelt ze concrete voorbeelden van wat werkt, en geeft praktische adviezen om vooruit te komen voor verschillende situaties. Dakloosheid Voorbij! en Jimmy's geven regio's graag advies.
Evaluatie Nationaal Actieplan Dakloosheid
In de Nationale Aanpak Dakloosheid: Eerst een Thuis staat onder Actielijn 5 dat al het beleid wordt gemaakt, getoetst en uitgevoerd met mensen met ervaringskennis.
In het de evaluatie van het NAD constateert onderzoeksbureau Significant ook dat regio’s heel verschillend omgaan met het inzetten van ervaringskennis binnen de beleidscyclus.