Om een einde te maken aan de groeiende jongerendakloosheid in Nederland, breidt de Startmotor Wonen Eerst Jongeren uit. Oosterhout, Helmond, Purmerend, Nieuwegein en Apeldoorn sloten zich op 28 oktober 2026 officieel aan bij het initiatief van Housing First Nederland en woningcorporatie Portaal, gesteund door de Rijksoverheid. Daarmee verdubbelt het aantal gemeenten naar tien. Ellie Eggengoor, wethouder Wonen in Nieuwegein: “Ons doel is dat er in Nieuwegein over een aantal jaar nul dakloze jongeren zijn. Onze deelname aan de Startmotor is een mooie kans en een grote stap richting dat doel.”
Maar liefst een op de vijf dak- en thuisloze mensen in Nederland is een jongere tussen de 18 en 27 jaar. Er wordt vaak gekozen voor meer (nood)opvang of tijdelijke woonplekken als antwoord op hun situatie. De kans op een reguliere sociale huurwoning is voor (dreigend) dakloze jongeren nihil, terwijl zij juist een vaste, eigen woonplek nodig hebben om te kunnen bouwen aan hun toekomst. Hoe dit systeem in de praktijk knelt, verwoordt een dakloze jongere treffend: “Op de tijd dat ik me moet melden bij de opvang, ben ik op mijn werk. Dus breng ik overal en nergens de nacht door. Maar omdat ik niet in de opvang zit, krijg ik ook nooit urgentie voor een woning.”
Eerst een woning, dan ondersteuning
Door de huidige aanpak, waarin opvang en tijdelijke oplossingen de norm zijn, blijven jongeren momenteel drie tot vijf jaar dakloos. Een woning is daarbij een ‘beloning’ aan het einde van een zorgtraject. De Startmotor Wonen Eerst Jongeren draait dit om: eerst een vaste plek om te wonen, en daarbij ondersteuning waar nodig.
“Als je volwassen leven dakloos begint, dan verlies je het perspectief op een normaal leven,” vertelt Mirthe Biemans van Housing First Nederland. “Dakloosheid oplossen met Wonen Eerst bespaart in de eerste plaats veel pijn en leed voor de jongeren. Daarnaast is het ook nog eens veel goedkoper. De verwachting is dat 80 procent van deze jongeren zich door vroege huisvesting al met lichte ondersteuning goed redt. Dit voorkomt dat problemen escaleren en zij in intensieve, dure zorgtrajecten belanden. En het geeft jongeren de kans op een toekomst.”
Rianne de Wit-Hoogervorst, wethouder Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) in Purmerend vult aan: “Een veilig (t)huis is geen sluitstuk van hulpverlening, maar juist het startpunt. Dakloosheid op jonge leeftijd kan een enorme breuklijn slaan in de ontwikkeling van een jongere. Door aan te sluiten bij de Wonen Eerst-aanpak investeren we in wat echt werkt: eerst een thuis, daarna ondersteuning waar nodig. Zo geven we jongeren de kans om hun toekomst weer op te bouwen.”
Dakloosheid is primair een woonprobleem
De angst dat het direct huisvesten van (dreigend) dakloze jongeren ten koste gaat van andere woningzoekenden is volgens Sander Heinsman van Portaal onterecht. “In Nijmegen is uitgerekend dat, als we alle dakloze jongeren in die stad huisvesten, andere woningzoekenden slechts 10 dagen extra hoeven te wachten.” Nijmegen doet net als Arnhem, Amersfoort, Utrecht en de Leidse regio sinds de lancering in juni mee. Dat de aanpak zich nu uitbreidt buiten het werkgebied van Portaal, is een hoopvol signaal.
“Dakloosheid is geen natuurverschijnsel, maar een systeemfout die we kunnen oplossen”, zegt Heinsman. “Het is heel mooi om te zien dat we met deze uitbreiding maar liefst tien steden hebben die de handschoen oppakken en Wonen Eerst Jongeren tot uitgangspunt van hun beleid maken. Alleen zo krijgen we ons stelsel in beweging om die mensen die dat het hardst nodig hebben als eerste een woning te bieden. We hopen dat steeds meer regio’s en collega-corporaties zich aansluiten.”
De vijf nieuwe gemeenten die zich in oktober aansluiten verschillen in omvang, maar zien allemaal de urgentie om jongerendakloosheid op te lossen. Marie-Louise van Mook, wethouder Bestaanszekerheid, Wonen, Cultuur en Financiën in de gemeente Oosterhout: “Iedere inwoner verdient een thuis. Toch zijn er in Oosterhout dak- of thuisloze jongeren. Dit is niet altijd zichtbaar. Juist voor deze jongeren is een veilige en stabiele woonplek de basis om een opleiding af te maken, werk te behouden en mee te doen in de samenleving. Met deelname aan de Startmotor Wonen Eerst Jongeren zetten we samen met onze partners een belangrijke stap om jongerendakloosheid in onze stad structureel te beëindigen.”
De opschaling wordt gefaciliteerd door de ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). Het uiteindelijke doel is om jongerendakloosheid in Nederland definitief op te lossen en de Wonen Eerst-aanpak uit te laten groeien tot de landelijke norm.